💱 Đánh giá lại chênh lệch tỷ giá
Cuối kỳ kế toán, các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ (tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, phải thu, phải trả) phải được đánh giá lại theo tỷ giá cuối kỳ, sinh bút toán chênh lệch tỷ giá chưa thực hiện (lãi/lỗ tỷ giá). Xbook hỗ trợ việc này qua trình Đánh giá lại tỷ giá (Currency Revaluation) — thực hiện theo thực hành kế toán Việt Nam (Thông tư 200/2014/TT-BTC, Điều 69), ghi thẳng vào tài khoản lãi 515 và lỗ 635.
⚠️ Trình này chỉ điều chỉnh giá trị quy đổi (VND) của số dư ngoại tệ; số dư nguyên tệ không thay đổi. Đây là chênh lệch tỷ giá chưa thực hiện — phát sinh do đánh giá lại, không phải do thanh toán thực tế.
📊 Đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối kỳ
Trình quét mọi bút toán đã ghi sổ có gốc ngoại tệ đến hết ngày đánh giá, gom theo (tài khoản, ngoại tệ), quy đổi số dư nguyên tệ theo tỷ giá cuối kỳ rồi so với số dư VND đang ghi sổ. Phần chênh lệch sẽ được điều chỉnh vào chính tài khoản gốc, đối ứng tài khoản lãi/lỗ tỷ giá.
Các bước thực hiện
- Vào Kế toán → Kế toán → Đánh giá lại tỷ giá.
- Kiểm tra/điều chỉnh các trường:
- Ngày đánh giá lại (Revaluation Date) — mặc định là ngày hiện tại; hệ thống xét mọi bút toán đã ghi sổ đến hết ngày này.
- Sổ nhật ký (Journal) — mặc định lấy sổ nhật ký chung (loại general) đầu tiên của công ty; chỉ chọn được sổ thuộc loại này.
- TK lãi tỷ giá chưa thực hiện (Unrealized Gain Account) — mặc định là tài khoản lãi chênh lệch tỷ giá của công ty (thường là 515).
- TK lỗ tỷ giá chưa thực hiện (Unrealized Loss Account) — mặc định là tài khoản lỗ chênh lệch tỷ giá của công ty (thường là 635).
- Đảo bút toán ngày hôm sau (Reverse on the Next Day) — tích chọn nếu muốn hệ thống tự ghi một bút toán đảo vào ngày kế tiếp.
- Nhấn Tính toán (Compute). Hệ thống liệt kê vào bảng Dòng đánh giá lại mỗi cặp (tài khoản, ngoại tệ) có chênh lệch khác 0 giữa số dư sổ sách và giá trị theo tỷ giá cuối kỳ. Những cặp đã khớp tỷ giá sẽ bị bỏ qua.
- Soát lại bảng xem trước: Tài khoản, Tiền tệ, Số dư ngoại tệ, Số dư sổ sách, Giá trị theo tỷ giá cuối kỳ và Chênh lệch điều chỉnh.
- Nhấn Ghi sổ (Post Entry). Hệ thống tạo và ghi sổ một bút toán đánh giá lại tại ngày đánh giá, rồi mở thẳng bút toán đó để bạn kiểm tra.
📷 Cần chèn ảnh:
/img/modules/account/currency-revaluation/01.png— Cửa sổ Đánh giá lại tỷ giá với các trường ngày, sổ nhật ký, TK lãi/lỗ và hai nút Tính toán, Ghi sổ.
📷 Cần chèn ảnh:
/img/modules/account/currency-revaluation/02.png— Bảng xem trước "Dòng đánh giá lại" sau khi nhấn Tính toán.
Bảng trường tham chiếu
| Trường | Ý nghĩa |
|---|---|
| Ngày đánh giá lại | Ngày khóa sổ để đánh giá; xét bút toán đã ghi sổ đến hết ngày này |
| Sổ nhật ký | Sổ ghi bút toán đánh giá lại (loại nhật ký chung) |
| TK lãi tỷ giá chưa thực hiện | Tài khoản đối ứng khi đánh giá lại làm tăng giá trị (lãi), mặc định 515 |
| TK lỗ tỷ giá chưa thực hiện | Tài khoản đối ứng khi đánh giá lại làm giảm giá trị (lỗ), mặc định 635 |
| Đảo bút toán ngày hôm sau | Tự ghi bút toán đảo vào ngày kế tiếp sau ngày đánh giá |
| Tài khoản | Tài khoản gốc ngoại tệ được đánh giá lại (mỗi dòng xem trước) |
| Tiền tệ | Loại ngoại tệ của dòng |
| Số dư ngoại tệ | Số dư nguyên tệ của tài khoản theo loại ngoại tệ |
| Số dư sổ sách | Giá trị quy đổi (VND) đang ghi sổ |
| Giá trị theo tỷ giá cuối kỳ | Số dư ngoại tệ quy đổi theo tỷ giá tại ngày đánh giá |
| Chênh lệch điều chỉnh | Khoản chênh lệch cần ghi nhận (giá trị theo tỷ giá cuối kỳ − số dư sổ sách) |
📒 Bút toán chênh lệch tỷ giá được sinh ra
Bút toán ghi tại ngày đánh giá, mỗi dòng xem trước tạo ra một cặp dòng hạch toán:
- Một dòng điều chỉnh ngay trên tài khoản gốc: giữ nguyên loại ngoại tệ với số dư nguyên tệ bằng 0 (chỉ thay đổi giá trị VND), ghi Nợ nếu là lãi hoặc ghi Có nếu là lỗ.
- Một dòng đối ứng vào TK lãi 515 (khi chênh lệch dương — lãi tỷ giá) hoặc TK lỗ 635 (khi chênh lệch âm — lỗ tỷ giá).
Diễn giải mỗi dòng có dạng "Đánh giá lại tỷ giá [tên tài khoản] ([ngoại tệ])", và tham chiếu bút toán là "Đánh giá lại tỷ giá ngày [ngày]".
💡 Nếu tích Đảo bút toán ngày hôm sau, hệ thống sinh thêm một bút toán đảo (ghi và post tự động) vào ngày kế tiếp, với tham chiếu "Đảo bút toán đánh giá lại tỷ giá ngày [ngày]". Tùy chọn này thường dùng cho khóa sổ giữa kỳ; đánh giá lại cuối năm theo Thông tư 200 thì thường không đảo.
💡 Việc đánh giá lại có tính chạy lại an toàn: nếu nhấn Tính toán lại sau khi đã ghi sổ mà tỷ giá không đổi, bảng sẽ trống và hệ thống chặn ghi sổ lần hai với thông báo "Không có gì để đánh giá lại: hãy Tính toán trước".
⚠️ Hệ thống lấy tỷ giá cuối kỳ từ tỷ giá khai báo tại ngày đánh giá. Hãy đảm bảo đã cập nhật tỷ giá của các ngoại tệ liên quan cho đúng ngày trước khi nhấn Tính toán, nếu không kết quả đánh giá lại sẽ sai.
Liên quan
- Bút toán — Kiểm tra bút toán đánh giá lại tỷ giá vừa được ghi sổ.
- Cấu hình & Báo cáo — Thiết lập sổ nhật ký, ngoại tệ và tài khoản lãi/lỗ tỷ giá của công ty.